CAREX Kanada’nın hesapladığı oranları ülkemize uyguladığımda, yaklaşık 1,6 milyon işçinin güneş ışınlarına bağlı deri kanseri riski altında olduğu ortaya çıktı.
Güneş ışınlarına (mor ötesi radyasyon; ultraviyole radyasyon; UVR) maruz kalmak deri kanserine (kutanöz malign melanom ve melanom dışı deri kanseri) neden olmaktadır (1). 2022 yılında tüm dünyada görülen 332.000 deri kanseri (melanom) vakasının 267.000’i güneşten kaynaklanmıştır (2). 2019 yılında 15 yaş ve üzeri 1,6 milyar insan açık havada çalışırken güneş ışınlarına maruz kaldı; bu da tüm çalışma çağındaki insanların %28’ine denk geliyor. Sadece 2019 yılında, 183 ülkede yaklaşık 19.000 kişi, güneş altında açık havada çalışmaktan kaynaklanan melanom dışı deri kanseri nedeniyle hayatını kaybetti (3).
CAREX Kanada, amacı, Kanadalıların iş yerlerinde ve günlük yaşam alanlarında kansere neden olan maddelere maruz kalma oranlarını tahmin etmek olan, devlet destekli, akademik bir girişimdir. CAREX Kanada bu ay güneş mor ötesi radyasyonuna mesleki maruziyetle ilgili verileri güncelledi (4). Geçmiş veriler 2016 yılına aitti; güncel veriler ise 2021 yılına ait.
Ben de bu verilerdeki oranları ülkemize yansıtarak, Türkiye’de güneşe bağlı mesleki deri kanseri riski altındaki çalışan nüfusu tahmin etmeye çalıştım. Sonuçlar tabloda; yöntem ve açıklamalar notlarda..
| Sektör (5) | Kanada (Sektörde Maruz Kalan işçi Sayısı) (8) | Kanada (Sektörde Maruz Kalan İşçi Oranı) (8) | Türkiye (Sektörde İstihdam Edilen Kişi Sayısı) (9) | Türkiye (Sektörde Maruz Kalan İşçi Sayısı) (12) |
| İnşaat (tüm türleri) | 437.000 | %30 | 1.982.103 | 594.630 |
| Tarım (6) | 182.000 | %66 | 582.000 (10) | 384.120 |
| Binalara ve konutlara verilen hizmetler (7) | 112.000 | %30 | 298.083 | 89.425 |
| Tüm Sektörler | 1.634.000 | %10 | 16.550.711 (11) | 1.655.071 |
Notlar
- IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans Volume 100D
- New study on the global burden of cutaneous melanoma incidence attributable to ultraviolet radiation – IARC
- Working under the sun causes 1 in 3 deaths from non-melanoma skin cancer, say WHO and ILO
- Solar UV Radiation Occupational Exposure; CAREX Canada
- Carex Kanada araştırmasında tüm sektörlerin verileri sunulmamış; yalnızca 5 sektör vardı. Ben de en fazla maruziyetin olduğu ilk 3 sektörü karşılaştırmaya konu etmeyi tercih ettim.
- TÜİK verilerinde tarım sektörüne tarım, ormancılık ve balıkçılık dahil. Kanada verilerinde de benzer bir durum mu söz konusu bilmiyorum. Bu yüzden TÜİK’in “çatı” tarım sektörü verilerini kabul ettim.
- İlgili sektör, bizde, NACE sınıflandırmasına göre, “idari ve destek hizmet faaliyetleri” başlığının altında “binalar ile ilgili hizmetler ve çevre düzenlemesi faaliyetleri” olarak bulunuyor.
- Bu sütunlardaki tüm sayılar ve oranlar CAREX Kanada çalışmasının verileridir.
- Bu sütundaki veriler için Ücretli Çalışan İstatistikleri – Nisan 2026 – Veri Portalı – TÜİK verilerini kullandım. Bu verilerin içinde tarım verileri olmadığı için, bunun için de İşgücü İstatistikleri – 2025 – Veri Portalı – TÜİK tarım verilerini kullandım.
- İşgücü İstatistikleri – 2025 – Veri Portalı – TÜİK içinde tarımda istihdam edilen nüfus 4.560.000’dir. Ancak bu istihdam hesabında ücretli veya yevmiyeli çalışanlar, işverenler, kendi hesabına çalışanlar ile ücretsiz aile işçileri de bulunmaktadır. Ben yalnızca ücretli veya yevmiyeli çalışan sayısını aldım. Öte yandan, tarımda çalışan tüm bu nüfus göz önüne alındığında, tarımda güneş kaynaklı deri kanseri riski altında olan nüfus 3 milyonu bulmaktadır.
- Ücretli Çalışan İstatistikleri – Nisan 2026 – Veri Portalı – TÜİK verilerinde tarım verileri olmadığı için, bu istatistiklerdeki toplam (sanayi, inşaat, ticaret, hizmet) ücretli işçi sayısına (15.968.711) İşgücü İstatistikleri – 2025 – Veri Portalı – TÜİK istihdam verilerindeki ücretli veya yevmiyeli çalışan sayısını (582.000) ekleyerek toplam sayıya (16.550.711) ulaştım.
- Bu sütundaki sayılar, CAREX Kanada sektörde maruz kalan işçi oranlarının, Türkiye sektörde istihdam edilen kişi sayılarına uygulanması ile elde edilmiştir.
